|
ChinCenter |
|
|
|
|
ÇİNÇİLYA ÜRETME ÇİFTLİĞİ
* İsterseniz yatırım aracı olarak değerlendirip kendi işinizi kurun
ÇİNÇİLYA Yumuşacık Tüylü Egzotik Dost
Dünyada 20 yıl öncesine kadar sadece kürkü için özel çiftliklerde yetiştirilen Çinçilya, zamanla hayvan dostlarının ilgisini çekerek Avrupa ülkelerindeki evlere de girmeyi başardı. Çünkü Çinçilya, hem yabani içgüdülerini tamamen kaybetmedikleri için egzotik, hem de geceleri aktif olması nedeniyle gündüz çalışan kişilere ideal bir dosttur. Avrupa'da sadece Çinçilyası olanların üye olduğu fan kulüplerde bu sevimli hayvanlar için değişik aktiviteler gerçekleştirilmektedir. Hayatta dokunabileceğiniz en yumuşak tüylü hayvan olan Çinçilyanın pelerinleri İnka uygarlığında "krallara layık" olarak tanımlanmıştır. Kürk sektöründeki haklı şöhretini evcil hayvan olarak da perçinlemiş ve ülkemizde hayvansaverlerin yeni gözdesi olmayı başarmıştır. Chinchilla (ülkemizdeki telafuz şekliyle Çinçilya, Şinşilya, Çinçilla, Çinçila)
Chinchilla yaklaşık 35 cm uzunluğu ve ortalama 600gr ağırlığı ile tavşan, sincap ve farenin bazı özelliklerini bir araya toplayan şirin bir kemiricidir. 20cm uzunluğundaki kuyruğu ve çok güçlü olan arka bacaklarıyla oldukça iyi zıplayabilme özelliğiyle biraz da kediyi andırır. Doğada iki farklı chinchilla türü bulunuyor. Bunlar; kısa kuyruklu Chinchilla Liechtenstein ve uzun kuyruklu Chinchilla Lanigera'dır. Üçüncü tür olan Kral Chinchilla'nın nesli maalesef çoktan tükenmiştir. Diğer iki tür de, geçen yüzyıl başında ne yazık ki yeryüzünden kaybolma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. Ülkemizde ve dünyada kürkü için yetiştirilen tür "Chinchilla Lanigera" olarak tabir edilmiştir. Chinchilla ile aynı renk tonuna sahip olan fakat etlik olarak beslenen diğer tür Türkiye'de yoktur. Yılda 2 defa doğum yapabilen ve her doğumda ortalama 2-3 yavru veren Çinçilyanın hamilelik süresi 16 haftadır. Evcil Hayvana Giden Uzun ve Üzüntülü Yol
Şili, Peru, Bolivya ve Arjantin'de bulunan And Dağları'nda grup halinde ve mağaralarda yaşayan bu şirin kemiriciler yumuşacık kürkleri yüzünden aşırı avlanma sonucunda geçen yüzyıl başında neredeyse doğada nesli tükeniyordu. "Chinchilla" ismi bu hayvanlara İspanyollar tarafından konulmuştur. Çünkü İspanyolların tanıdığı "Chincha" adlı yerliler yüzyıllardan beri bu hayvanları et ve kürkleri için avlıyorlardı. Fakat Çinçilla'nın neslinin bir ara tükenmek üzere olması Chincha yerlilerinin değil, Avrupalıların suçuydu. 16. yüzyılda bütün Güney Amerika'yı işgal eden İspanyollar, yerlilerden haraç toplamaya başlamıştı. 1524 yılında İspanyol kraliçesi İsabella'ya haraç olarak getirilen Çinçilya kürkünün son derece beğenilmesi nedeniyle Güney Amerika'ya yerleşen İspanyollar Çinçilyaları avlamaya başladı. Doğada bulunan Çinçilyaların sayısı avlanma nedeniyle gittikçe azalıyordu. Doğada Nesli Azalıyor, Kürküne Talep Artıyordu
1829 yılında ilk canlı Çinçila Avrupa'ya getirildi ve Londra'daki hayvanat bahçesinde sergilendi. 1865 yılında Hamburg'daki hayvanat bahçesine getirilen bir Çinçilla, diğer şehirlerdeki Çinçillalar gibi İspanyolların kürk merakını diğer Avrupa ülkelerine taşıdı. 1874 yılında ingiliz Sir John Murray ilk Çinçilla yetiştiriciliği denemesini gerçekleştirdi. Ancak, o ve birçok kişi bu konuda başarılı olamadılar. Çinçilyalar ya başka hayvanlar tarafından avlanarak öldürülüyordu ya da farklı nedenlerden yaşamlarını yitiriyorlardı. Güney Amerika'daki Çinçilya avı ise, tüm hızıyla devam ediyordu. Yılda 500 bin Çinçilla postu ihraç edilirken, 1915 yılına gelindiğinde bu rakam 3 bine kadar düşmüştü. Artık doğada çok fazla Çinçilya kalmamıştı ve onları yakalamak da güçleşmişti. Tahminlere göre 1840 ile 1916 yılları arasında 21 milyon Çinçilla postları için öldürüldü. 1895 ile 1918 yılları arasında sadece Şili 3 milyon Çinçilla postu ihraç etmişti. Bir Çinçilya mantonun meydana gelmesi için ortalama 80 adet Çinçilya postu gerekiyordu. Koruma Altına Alınması
1918 yılında ilgili ülkeler Chinchilla neslinin tükenmek üzere olduğunu görüp, bu türü koruma altına alarak ihracatını yasakladılar. Fakat ihraç yasağı bu şirin dostumuzun kaderini değiştirmeye yetmedi. Şili'de yaşayan Mathias Ferrel Cahpman 1919 ile 1926 yılları arasında doğadan 11 adet Chinchilla toplamayı başardı ve onları 1926 yılında ABD'ye götürdü. Böylece ilk Çinçilla çiftliğini kurmuş oldu. Uzun yıllar Şili'de yaşamasından dolayı bu hayvanları iyi tanıyordu. Onları çiftleştirme ve yaşatma konusunda başarılı oldu. Çinçilla yetiştiriciliği hızla büyüdü ve kısa bir süre sonra Avrupa'ya da yayıldı. Çünkü Çinçilya postundan imal edilen kürkler hala çok popülerdi. Bu durum günümüze kadar fazla değişmedi. 2000 yılında Frankfurt'taki Fur&Fashion Fuarı'ndaki basın açıklamasına göre hala 200 ünlü modacı Çinçilya kürkleri tasarlıyor ve Japonya'da bir Çinçilla kürkü 49 bin Dolar'a alıcı bulabiliyordu. Bu nedenle dünyada üretilen Çinçilyaların çoğunluğu kürk endüstrisine yönelikti. Fakat son 20 yıldır bu durum yavaşça değişmeye başladı. Çinçilyanın egzotik evcil hayvan olarak evlere girmeye başlamasıyla, bazı çiftlikler evcil Çinçilla üretimine yönelmeye karar verdi. Özellikle Belçika, Hollanda, İngiltere ve Almanya'daki birçok çiftlik evcil Çinçilya yetiştirmeye başladı. Bu sayede Çinçilya artık değişik renk varyasyonlarında üretilebiliyorlar. Bugün Güney Amerika ülkelerinde doğada yaşayan toplam 1000 ile 5 bin Çinçillanın kaldığı tahmin ediliyor ve Amy Deane'in "Save the Wild Chinchilla İnc." gibi projeleri sayesinde hayatta kalıyorlar. Evcil Chinchilla
Chinchilla evlerimizde ortalama 15 yıl yaşayabilir. Ancak onların bakımı diğer evcil dostlarımıza göre biraz daha özen gerektirir. Her şeyden önce Çinçilya son derece sosyal bir hayvandır ve mümkünse çift olarak beslenmelidir. Alışkanlık edinme duyguları güçlüdür. Kediler gibi tuvaletini belli bir yere yapmayı tercih ederler. Yavru bir Çinçilya yeni ortamına alışması için en az bir hafta süre ister. Daha sonra bu hayvanların oyunculuk özelliği öne çıkacaktır. Bu biraz da sahibinin gösterdiği ilgi ve şefkate bağlıdır. Ses yapması için kafesine konulacak küçük çan veya çıngırak benzeri oyuncaklar onu sevindirir. Hatta gazoz kapağından geğişik ouncaklar yapmak mümkündür. Bu şirin dostlarımızın kemirgen olduğunu hiçbir zaman göz ardı etmemeliyiz. Bu nedenle de eğer evin içinde serbest dolaşmalarına izin verecek isek, mutlaka yaptıkları davranışlara göz kulak olmalıyız. Biz farkında olmadan ahşap mobilya veya kabloları kemirebilirler. Elbette Çinçila bunu zarar vermek amacıyla yapmayacaklardır. Onların da dişlerini bir şekilde bilemek ihtiyacı olduğunu unutmayınız ve kafeslerinde sürekli küçük bir dal parçası bulundurmalısınız. Beslenme
Vejeteryan olan bu kemiricilerin bitkisel protein, lifler, mineral ve vitaminlere ihtiyacı vardır. Doğal ortamlarında besin çeşitliliğine alışmadıkları için, yanlış beslenmede kolayca kabız olabilirler. Genellikle kuru ot ve tahıl ağırlıklı olarak beslenen Çinçilyalara yaş meyve ve sebze verilmez. Sadece elma arada bir verilebilir. Özel rasyona göre hazırlanmış Çinçilya yemi tercih edilmelidir. Piyasada bulunan hamster, tavşan veya kobay yemi Çinçilyanın bünyesine uygun değildir. Anavatanı olan And Dağları'nda ağaç kovukları ve mağaralarda yaşayan bu şirin kemirgenler ormanda görebileceğiniz hemen her şeyi yerler. Çam kozalağından diken türlerine kadar içerisinde tohum barındıran herşey Çinçila için besin kaynağıdır. Kafes
Gündüz uyuyan ve güneş battıktan sonra uyanan bu sevimli dostlarımız oldukça hareketlidir. Gözetim altında olmak şartıyla (neticede bir kemirgendir!) her akşam bir süre odada dolaşmaya izin verilebilir. Mobilya veya kabloları kemirmeyeceğine emin olmalısınız. Bir süre serbest kalan Çinçilyanın bütün geceyi kafeste geçirmesinde bir mahsur olmaz. Ancak kafes ölçüleri ve dizaynı bu hayvanların hareketli bünyesine uygun olmalıdır. Çinçilyalar hemen herşeyi kemirdikleri için plastik olan hiçbir şeyin kafeste yeri yoktur. Ağaç kabuklarından veya tuğlalardan küçük mağaralar yapılırsa, Çinçilla arada bir saklanma içgüdüsünü tatmin eder ve mutlu olur. Sıkılmamaları için kafes içerisine değişik oyuncaklar konmalıdır. Çinçilyalar ses çıkartan oyuncaklara özellikle bayılırlar. Örneğin sağlam monte edilmiş bir çan onları eğlendirecektir. Ama unutmayın ki, bu hayvanlar geceleri faal olduğu için biraz gürültü yapabilirler. Gündüz çalışan bir kişi için ideal dost olabilirler. Çinçilyanın Özel Tüyleri
Çinçilyanın bakımında önemle dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır. Çinçilyalar suda değil, kumda banyo yaparlar. Her gün akşam üzeri birkaç dakika bu kumda yuvarlanarak hem tüylerini temizler hem de stres atar. Kum banyosu için özel bir kum kullanılmalıdır. Kuşlarda kullanılan kum daha keskin olduğu için uzun vadede Çinçilya tüylerinde kırılmalara neden olabilir. Su yerine kumda banyo yapmalarının nedeni Çinçilyanın bünyesindeki farklı bir özelliğe bağlıdır. Bu hayvanların ter bezleri olmadığı gibi, tüy foliküllerinde yağ bezleri de yoktur. Oysa doğadaki hayvanların birçoğunda yağ bezleri vardır ve yağ bezlerinin ürettiği yağ tüyleri kapladığı için tüyler su geçirmez olur. Çinçilyanın yağ bezleri olmadığı için tüyleri suyla temas ettiği zaman bir yün yumağı gibi suyu emer ve ağırlaşır. Çünkü Çinçilyanın oldukça fazla tüyü vardır. Bir tüy folikülünden 40-60 arasında tüy çıkabilir! Bu yüzden tüyleri çok yumuşak olur. Fakat sıcaklığa karşı çok hassastır. 30 derecenin üzerinde ve nemli bir ortam Çinçilla için risk yaratır. Çinçilya İle Sürpriz Dolu Bir Hayat
Çinçilya besleyen kişi sürprizlere açık, temizlik konusunda aşırı titiz olmayan, esnek davranan ve çok gülmek isteyen bir insan olmalıdır. Çünkü akşam olduğunda Çinçilyalar sahibini kesinlikle hem çok güldürür, hem de çok meşgul eder. Hala yabani ortamdaki içgüdülerini taşıyan bu dostları izlemek büyük bir keyiftir. Ancak Çinçilya kızdığında biraz dikkatli olunmalıdır. İlginç bir özellik olarak bu hayvanlar agresif olduklarında iki ayağının üzerine dikelerek karşısındakine hafif idrar sıçratabilir. Yabani ortamdaki savunma içgüdülerine örnektir bu hareketleri. Fakat ona doğru dikkatli ve sevecen bakıldığında bu tür hareketlerle karşılaşılmaz. Çinçilya sabır ve anlayışla hızla ehlileşir. Yaşlandıkça karakterleri nispeten daha sakinleşir. Daha çok okşanmaktan ve kuytu yerlerde uyumaktan hoşlanırlar. Dikkat edilmesi gereken bir diğer nokta da kuşlarla ilgilidir. Çinçilyanın doğadaki düşmanlarından birisi de kuşlar olduğu için aynı ortamda bulunmaları tavsiye edilmez. İster hobiniz, isterseniz işiniz olsun!
Her gece saat 21'den sonra MSN'den on-line olarak Çinçilla hakkında fikir alışverişi yapmak mümkündür. İletişim kurmak için bir Hotmail adresi ve Messenger programı kullanmak yeterli olacaktır.
Çinçilya hakkında daha fazla bilgi edinmek için aşağıdaki faturayı tıklayın!..
Neki KURTULMUŞ
(Bu sitedeki yazılar ZOOLİSTAN dergisinin Haziran 2005 sayısında yayınlanmıştır) |
